Państwowe

1891 - 1946


  Henryk Bolesław GNOIŃSKI – lekarz hematolog i serolog, urodził się 1 października 1891 roku w Józefowie koło Łodzi. Szkołę powszechną i średnią ukończył w Piotrkowie Trybunalskim. W 1911 roku rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po trzech latach, na skutek wybuchu I wojny światowej, zmuszony był przerwać naukę. Przyjechał do Warszawy i podjął pracę, najpierw
w pracowni rentgenowskiej Szpitala „Dzieciątka Jezus”, następnie jako lekarz dyżurny na oddziałach zakaźnych w Szpitalu Zakaźnym Wolskim.

Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Krakowa i na Uniwersytecie Jagiellońskim ukończył studia medyczne uzyskując w maju 1922 roku tytuł doktora. Ze względów rodzinnych po skończeniu studiów powrócił do Warszawy i podjął pracę jako asystent
u prof. Franciszka Venuleta w Katedrze Patologii Uniwersytetu Warszawskiego i u prof. Kazimierza Rzętkowskiego w Klinice Chorób Wewnętrznych Szpitala Świętego Ducha – pierwszej naukowej placówki internistycznej w Warszawie. W 1931 roku napisał pracę
habilitacyjną pt. „Przemiana węglowodanowa a układ siateczkowo-śródbłonkowy”.

Po habilitacji podjął pracę w zakładzie o nazwie: „Towarzystwo Przemysłu Chemicznego i Farmaceutycznego d. Magister KLAWE S.A.” w Warszawie (późniejsza „POLFA”). W tym czasie nastąpił rozwój zagadnień związanych z ideą przetaczania krwi, który spowodował, że Polski Czerwony Krzyż wystąpił z inicjatywą, aby przy Szpitalu PCK
w Warszawie powstał Instytut Przetaczania Krwi. Dyrektorem tego Instytutu, który
powstał w 1935 roku, został dr Henryk Gnoiński. Otrzymał wówczas stanowisko docenta. W tym czasie napisał popularną broszurę pt. „O przetaczaniu krwi”, która dała nowe spojrzenie na krew jako środek leczniczy i stała się początkiem praktycznego realizowania idei honorowego krwiodawstwa w Polsce. Jednocześnie prowadził badania
nad krwią konserwowaną i jej zastosowaniem w lecznictwie, w wyniku których powstała kolejna publikacja pt. „Rozwój idei przetaczania krwi”. Na ten temat na II Międzynarodowym Kongresie Przetaczania Krwi w Paryżu wygłosił referat pt. „Krew konserwowana powyżej 3 miesięcy – zmiany zachodzące i jej wartość lecznicza”. Ta praca, wydrukowana w 1938 roku w czasopiśmie „Le Sang”, stanowiła pewien przełom
w technologii dłuższego konserwowania krwi. Już wówczas z krwi konserwowanej metodą dra Henryka Gnoińskiego często korzystał Szpital PCK w Warszawie.
W 1938 roku za całokształt prac naukowych w zakresie hematologii został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

Do wybuchu II wojny światowej dr Henryk Gnoiński przeprowadził jeszcze wiele badań nad krwią, które miały na celu bezpieczniejsze wykorzystywanie jej w lecznictwie.
Z chwilą wybuchu II wojny światowej dr Henryk Gnoiński wyjechał na wschodnie rubieże po to, aby m.in. w Lublinie, Zamościu, Łucku i Wilnie organizować stacje przetaczania krwi. Spotkał się z dużą ofiarnością społeczeństwa – nie brakowało dawców, bo
w organizowanych stacjach pobierana była krew dla rannych żołnierzy ewakuowanych
z frontu. W czasie okupacji hitlerowskiej dr Henryk Gnoiński pracował w tajnych oddziałach wojskowych, od 1942 roku jako Szef Sanitarny Komendy Głównej Batalionów Chłopskich. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu zdołał przeszkolić kilkadziesiąt instruktorek
i około ośmiu
tysięcy sanitariuszek, które pełniły służbę sanitarną w oddziałach Batalionów Chłopskich, a także w swoich wsiach, a po wojnie były pionierkami oświaty sanitarnej na wsi.

W latach 1943-1944, po zorganizowaniu tajnych kompletów uniwersyteckich, dr Gnoiński prowadził na nich wykłady w zakresie patologii ogólnej i doświadczalnej. W 1944 roku rozpoczął pracę w Zarządzie Głównym PCK w Warszawie jako Szef Wydziału Higieny
i Inspekcji Sanitarnej, a od jesieni 1945 roku był członkiem ZG PCK. W tym czasie
z ramienia Ministerstwa Zdrowia i PCKorganizował Stacje Konserwowania Krwi. Na przełomie lat 1945-1946 był także nauczycielem akademickim – w Wyższej Szkole Higieny Psychicznej wykładał biologię oraz podstawy biologiczne psychologii.

Zmarł 19 sierpnia 1946 roku w wyniku ran odniesionych w wypadku samochodowym na trasie Warszawa- Gdańsk. Kilka dni przed tragiczną śmiercią otrzymał nominację profesorską – został mianowany profesorem patologii ogólnej w Akademii Medycznej
w Gdańsku.